قائف ( q 'ef ) ا . ع . پى شناس . ج : قافة . و پيرو . ج . نيز : قافة . قائل ( q 'el ) ص . ع . گوينده . ج : قائلون و قول ( qovval ) و قيل ( qoyyal ) و قالة . و نيز قائل : نيم روزان خسبنده و قيلوله كننده . ج : قائلون و قيل ( qoyyal ) و قيال ( qoyy l ) و قيل ( qayl ) . قائل ( q 'el ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گوينده سخن . و گويندهء شعر . و اقراركنندهء بر گناه و جنايت خود . و معتقد بر چيزى . قائلة ( q 'elat ) ا . ع . نيمروز . و شربت الابل قائلة : نيمروزان آب نوشيدند شتران . قائلة ( q 'elat ) م . ع . قال قيلا و قائلة . مر . قيل ( qayl ) . قائلون ( q 'luna ) ع . ج . قائل . قائم ( qa'em ) ص . ع . مرد ايستاده . ج : قوم ( qovvam ) و قيم ( qoyyam ) و قوام ( qovv m ) و قيام ( qoyyam ) . و قائم بالامر : آگاه و واقف بر آن كار . ج : قائمون . و قول حكيم بن خرام : بايعت رسول الله صلى اللّه عليه و آله ان لا اخر الا قائما يعنى بيعت كردم با آن حضرت كه تا دم مرگ بر اسلام ثابت باشم . قائم ( q 'em ) ا . ع . حافظ . و باقى . و كافى . و نام بنائى در سامره . و لقب امام دوازدهم عجل اللّه فرجه . و قائم السيف : قبضهء شمشير . و قائم الصبح : سحرگاه و على الصباح . و قائم النار : آنچه در آتش مقاومت كند و از آن چيزى كاسته نشود . و القائم بامر الله : لقب ابو جعفر عبد اللّه بن القادر باللّه احمد بيست و ششمين خليفهء عباسى كه در سال 422 هجرى خليفه گشت و پس از 44 سال و هشت ماه در سال 467 وفات نمود . قائم ( q 'em ) و قايم ( q yem ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ايستاده و افراشته و بر پا داشته و بلند گشته . و عمود . و استوار و ثابت و برقرار و محكم و پايدار . و باقى و دائم و جاويدان . و واقف . و سخت . و پنهان . و قائم پنجم آسمان : ستارهء مريخ . و قايم ريختن : عاجز شدن . و جنگ ناكردن . و قايم زدن : سخت زدن . و قايم شدن : بلند شدن . و ثابت و استوار و برقرار گشتن و محكم شدن . و پنهان گشتن . و قايم كردن : افراشته كردن و بر پا داشتن . و ثابت و استوار كردن . و پايدار و برقرار نمودن . و پنهان كردن . و محكم كردن . و قايم مقام : نايب و جانشين و كسى كه در جاى كسى قرار گيرد و در كارهاى وى نيابت كند . قائمات ( qa'em t ) ع . ج . قائمة . قايم انداز ( q yem - and z ) ص . پ . شطرنج باز و نردباز بىنظير . و مرد عاجز و ناتوان . قائمة ( q 'emat ) ص . ع . مؤنث قائم . ج : قائمات . و عين قائمة : چشم بينائى رفته كه حدقهء آن بىعيب باشد . قائمة ( q 'emat ) ا . ع . يكى از چار دست و پاى ستور . ج : قوائم . و يك ورق كتاب . و قائمة السيف : قبضهء شمشير . و نيز قائمة : يك ساعت . قايم مزاج ( q yem - maz j ) ص . پ . آنكه مزاج وى ثابت و برقرار و مستحكم باشد . و مردم ثابت برقرار و استوار . قايم مزاجى ( q yem - maz ji ) ا . پ . پايدارى و استوارى و برقرارى و ثبات . قائمون ( q 'emuna ) ص . ع . ج . قائم . قائمه ( q 'eme ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پايه . و باصطلاح هندسه : زاويهء قائمه زاويه‌اى را گويند كه حاصل گردد از عمود كردن خط مستقيمى را به روى خط مستقيم ديگر و در هر يك از دو پهلوى آن خط عمود دو زاويهء برابر پيدا شود هر يك نود درجه كه عبارت است از زاويهء قائمه . قاين ( q yen ) ا . پ . نام ولايتى از خراسان . قائن ( q 'en ) ا . ع . نام پسر آدم . قب ( qab ) ا . ع . حكايت آواز ضرب شمشير چون بر چيزى برخورد كند . قب ( qabb ) ا . ع . مرد . و گشن با اصل و نيكو و بخت و ماهر در ضراب . و مهتر قوم . و پادشاه . و نايب و خليفه . و پارهء جيب پيراهن . و سوراخ چرخ كه در آن چوب چرخ قرار گيرد . و شكاف ميانهء چرخ . و چوبى كه در ميان چرخ دول باشد . و ما بين بر سوى هر دوران و يا ما بين دو سرين . و سخت‌ترين و بزرگ‌ترين از لگام . قب ( qabb ) م . ع . قب النبت قبا ( از باب ضرب و نصر ) : خشك گشت آن گياه . و قب الشيئ : بريد آن چيز را . و قب الاسد قبا و قببيا ( از باب ضرب ) : شنيده شد آواز دندان شير از برهم زدن . و قب الفحل : كذلك . و قب الجلد و التمر قبا و قبوبا ( از باب ضرب ) پژمرده گرديد پوست و خرما و خشك شد . و كذا : قب الجرح . و قب نابه : بانگ كرد دندان او چون برهم زد . قب ( qebb ) ا . ع . پيرو . و بزرگ قوم . و استخوان بيرون آمدهء ميان دو سرين . يق : الزق قبك بالارض . قب ( qobb ) ص . ع . ج . اقب و قباء . و خيل قب : اسبان باريك و لاغر ميان . قبء ( qab ' ) م . ع . قبا الطعام قبء ( از باب فتح ) : خورد آن طعام را . و قبا الرجل من الشراب : پر شد شكم آن مرد از آب و بسيار خورد آن را . قبا ( qab ) ا . پ . نام شهرى در فرغانه .